شنیدین میگن : ” طرف عملی هست.” ؟
جالبه که بدونین دانشمندان رفتارشناس هم چرخه ای دارن بنام چرخه عمل. این چرخه تلاشی هست برای پاسخ به این سوال که ما وقتی تصمیم به انجام یک عمل میگیریم، چه مراحلی طی میکنیم.
فرض بفرمایید من تصمیم میگیرم بعد از بیست سال سیگار کشیدن، ترکش کنم. یا تصمیم میگیرم گوشت خوردن رو ترک کنم و بشم گیاهخوار.
طبیعتا این تصمیم ها متفاوت هستن، اما همه اونها چند مرحله مشترک دارن که تو این عکس میبینین
این چرخه به اشکال مختلف در دانشگاههای دنیا تدریس میشه اما در اصل همه یک چیز میگن؛ اینکه از تصمیم برای انجام یک عمل تا آخرش مراحل یکسان داره.
از تصمیم ترک سیگار تا برنامه برا کاهش وزن، از نقشه برا قتل یک نفر تا رویابافی برا افتتاح بزرگترین پیتزا فروشی شهرتون. یک سری مراحل یکسان رو طی میکنی که تو این چرخه اسم برده. بیاین با هم این مراحل رو بررسی کنیم.
مرحله سبک سنگین Precontemplation & contemplation
تو این مرحله فقط یک ایده رو سبک سنگین میکنیم. سیگار رو اصلا بزارم کنار؟
چرا باید همچی کاری بکنم؟
تنباکو خیلی هم خوبه.
یا در مورد باز کردن یه رستوران مطمئن نیستم و شاید هم کار بدرد نخوری باشه.
اصلا ازدواج چرا؟ کی گفته همه باید ازدواج کنن؟
زنده باشه یا کارش رو بسازم؟
اصلا قتل درست هست؟
خیلی از همین مرحله پشیمون میشن و هیچوقت به عمل نمیرسن.
مرحله آماده سازی Preparation
اینجا تصمیم گرفتم، اما هنوز در حال چیدن مقدمات عمل هستم. بهتره برم داروخانه و چند تا قرص و دارو بگیرم تا خماری سیگار خیلی اذیتم نکنه.
حتما برا عروسی زهرا سادات باید شش کیلو وزن کم کنم اما بگردم و یه برنامه خوب پیدا کنم.
صحنه قتل رو آماده کنم که مو لا درزش نره . نکته:در این چرخه که میبینید، از این مرحله میشه برگشت به مرحله قبل.
گاهی آدم اینقد مقدمه چینی رو کش میده که ترک نمیکنه، داماد نمیشه و قتل هم مرتکب نمیشه.
بعضی تصمیم ها همیشه در مرحله برنامه چینی میمانند و هرگز به مرحله بعد که عمل باشه نمیرسند.
مرحله عمل ACTION
اینجا همیشه یاد کارگردانان سینما میفتم.
“…………حرکت………..”
اینجا قسمت پر انرژی چرخه هست. ترک میکنیم، مزدوج میشویم، آدم میکشیم، مدرک دانشگاهی میگیریم و قصه ما ادامه پیدا میکنه.
این مرحله قابل برگشت به مرحله قبل نیست. وارد عالم امکان شدیم.
بقول شاعر:
هر چند که ناید باز، تیری که بشد از شست.
مرحله نگهداری Maintenance
اینجا مرحله نشستن پای لرز، بعد از خوردن خربزه هست. یا مرحله دیدن فواید یک عمل درست. اگر برنامه غذایی درست اجرا بشه؛ کاهش وزن و لباسهای قشنگ به تن در عروسی و سوزاندن محلهای حساس نازنین زهرا رو در پی خواهد داشت. از بزرگترین دست آوردهای یک نفر میتونه ترک اعتیاد به هروئین بعد از سالها باشه.
گرچه، همونجور که در ابتدا اشاره شد، این یک دایره هست نه خط صاف. گاهی افراد سالها در مرحله نگهداری میمانند و حتی گاهی تا آخر عمر.
اما چند بار شنیدین: ” شش بار سیگار رو ترک کردم، طولانی ترینش ۴ سال بود. هر وقت بخوام باز هم ترک میکنم.” و همونجا سیگاری آتیش میزنه.
مرحله لغزش Relapse
این مرحله دلبخواه هست. بعد از طلاق، بعضی هرگز به سمت ازدواج و حرکت بعدی نمیرن و بعضی خیز بر میدارن برا بعدی و شاید هم بعدی. بعد از قتل اول، همه قاتل حرفه ای نمیشن. اون که میگه من پونزده سال هست پاکی دارم و لب به سیگار نزدم، مرحله نگهداری رو واقعا نگه داشته. مهمترین پیام در این مرحله این هست که :
“لغزش برای هر کس پیش میاد، مهم این هست که برای رسیدن به هدف باز هم سعی کنید و باز هم و باز هم.”
از این ببعد هر کار مهمی که میخواهید انجام بدین، تو این چرخه بگذارید و ببینید کجای اون هستین.
در انتها، یک عکس دیگه هم از این چرخه میگذارم که همین مراحل رو نشون میده اما با کلمات متفاوت.
منتظر مقاله بهداشت پا هستیم دکتر جان. ممنون