هفته هشتم پادکست قصه‌لامتی:الکل

نوشیدنی‌های الکلی از ابتدای تمدنهای بشری همراه ما بوده است. اولین نشانه‌های تولید شراب در خم‌های سفالی به پنج تا شش هزار سال پیش بر می‌گردد. در اپیزودهای 23 تا 25 پادکست در این مورد بحث شده است. این واقعیت که الکل بر فرهنگ و شعر و جامعه‌شناسی تاثیر شگرفی داشته است، بر کسی پوشیده نیست.

“مشروبات الکلی بنوشم یا نه و چه مقدار؟” این پرسشی است که هر پزشک دیر یا زود از طرف بیماران خود می‌شنود. تا چند دهه پیش پاسخ به این پرسش ارتباط فراوانی به فرهنگ آن جامعه و نحوه فکر و جهان‌بینی پزشک داشت. اگر پزشک در جامعه مسلمان زندگی کرده باشد و آموزه‌های دینی او همیشه اصرار بر حرام بودن شراب و الکل داشته باشد، لاجرم پاسخ پزشک نیز بر همین اساس می‌بود.

توجه به این نکته ضروری است که در فرهنگ ایرانی، شراب و الکل وضعیت ویژه دارد. تکرار موضوع شراب در شعر و عرفان ایرانی قابل انکار نیست. بعلاوه در طب سنتی ایرانی، بارها به فواید شراب برای درمان بعضی بیماری‌ها اشاره شده است. جالب اینجاست که طب سنتی ایرانی به فواید یک لیوان شراب در روز برای بهبود وضعیت قلب و عروق اشاره واضح دارد و همین تاثیر مثبت در کاهش سکته قلبی در چند پژوهش سالهای اخیر در مورد فواید شراب قرمز اثبات شده است.

با پیشرفت علم پزشکی به این پرسش قدیمی پاسخ داده شده است. توجه بفرمایید که پاسخ علم پزشکی برای توتون، عدم تحمل مطلق است. بعبارت دیگر، پزشکی نوین حتی یک سیگار در روز را برای بدن مجاز نمی‌شناسد. اما پژوهشهای بزرگ در شرایط، اقلیمها و نژادهای مختلف بشری مقدار الکل مجاز را برای بدن انسان تعیین نموده است. این مقدار مجاز، یک پیمانه استاندارد نامیده می‌شود. در عکس پایین یک پیمانه استاندارد را میتوانید ببینید:

همانطور که ملاحظه میفرمایید، درصد الکل در فراورده‌های مختلف الکلی متغیر است. بطور میانگین، درصد الکل در آبجو پنج تا هفت درصد، در شراب دوازده درصد و در نوشیدنی‌های قوی حدود چهل درصد است. البته این اعداد میتواند تا چند درصد متغیر باشد. بر این اساس، یک پیمانه استاندارد حدودا برابر با یک قوطی آبجو 375 میلی‌لیتری یا یک لیوان شراب صد میلی‌لیتری و یا یک استکان سی میلی‌لیتری ویسکی میباشد. در ایران عرق کشمش که در اصطلاح بازار عرق سگی نامیده میشود، تقریبا برابر با ویسکی یا ودکا، حدود چهل درصد الکل دارد.

متاسفانه فرهنگ کشور ایران به سمت مشروبات الکلی با درصد الکل بالا تمایل دارد. غیرقانونی بودن ساخت و فروش و مصرف الکل در کشورمان، این بازار را به سمت قاچاق زیرزمینی فرستاده است که نتیجه آن محصولات غیراستاندارد و خطرات ناشی از مسمومیت‌ها می‌باشد. اگر در این مورد فرهنگ‌سازی مناسب در نسل جوان انجام نشود و فقط به سرکوب و دستگیری قناعت گردد، نتیجه آن افزایش مصرف نادرست و مسمومیت‌ها خواهد بود.

حال که تعریف درستی از یک پیمانه استاندارد داریم میتوانیم به پرسش ابتدای این متن پاسخ دهیم. “چه مقدار الکل برای بدن قابل قبول است؟” توجه داشته باشیم که از نظر پزشکی، الکل سمی است که به بدن وارد می‌شود و کبد آنرا از بین میبرد. بنابراین نخوردن الکل از نظر پزشکی ارجح است. نکته دیگر اینکه نوشیدن الکل در تمام جوامع بشری برای زیر هجده سال و خانم‌های حامله ممنوع است.

اما اگر علاقه شدیدی به این نوشیدنی دارید، مقدار توصیه شده اینچنین می‌باشد: برای خانم‌ها: روزی یک پیمانه استاندارد، کمتر از هفت پیمانه در هفته و برای آقایان، حداکثر روزی دو پیمانه استاندارد، کمتر از چهارده پیمانه در هفته. توصیه میشود که در هفته دو روز بدون الکل داشته باشید. تفاوت بین مرد و زن که مربوط به فیزیولوژی کبد است در بعضی مراکز پزشکی به چالش گرفته شده است. بعنوان مثال در بعضی ایالات استرالیا مقدار مصرف الکل یک یا دو پیمانه استاندارد در روز ذکر شده است، به شرطی که از چهارده پیمانه در هفته بیشتر نشود و بین مرد و زن تفاوتی قایل نمیشوند.

امیدوارم که هر کس با موضوع الکل مسئولانه برخورد بکند. مصرف نادرست و بیش از اندازه این ماده، برای جسم و روان انسان میتواند بسیار مضر باشد.